AHA و BHA از شناخته‌شده‌ترین ترکیبات لایه‌بردار در محصولات مراقبت از پوست هستند. هر دو می‌توانند به حذف سلول‌های مرده، بهبود بافت پوست و شفاف‌تر شدن ظاهر آن کمک کنند، اما نحوه عملکرد و کاربرد آن‌ها یکسان نیست. به همین دلیل، شناخت تفاوت BHA و AHA اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتخاب نادرست یک لایه‌بردار می‌تواند باعث خشکی، تحریک یا تشدید برخی مشکلات پوستی شود.
AHA بیشتر برای لایه‌برداری سطح پوست، کدری، ناهمواری بافت و برخی نشانه‌های پیری کاربرد دارد، در حالی که BHA به دلیل محلول بودن در چربی می‌تواند درون منافذ نیز عملکرد بهتری داشته باشد و بیشتر برای پوست‌های چرب و مستعد جوش مورد توجه قرار می‌گیرد.
AHA چیست؟
AHA مخفف Alpha Hydroxy Acid یا آلفا هیدروکسی اسید است. این گروه شامل ترکیبات مختلفی مانند لاکتیک اسید، گلیکولیک اسید، ماندلیک اسید، مالیک اسید و سیتریک اسید می‌شود.
AHAها عمدتاً محلول در آب هستند و بیشتر روی سطح پوست فعالیت می‌کنند. آن‌ها با کمک به جدا شدن سلول‌های مرده سطح پوست، باعث می‌شوند بافت پوست صاف‌تر و ظاهر آن شفاف‌تر شود. به همین دلیل، AHAها در محصولات مربوط به کدری، ناهمواری پوست، لک‌های سطحی و علائم ناشی از افزایش سن کاربرد زیادی دارند.
البته قدرت AHAها یکسان نیست. برای مثال، گلیکولیک اسید معمولاً قدرت لایه‌برداری بیشتری دارد، در حالی که لاکتیک اسید برای بسیاری از افراد گزینه ملایم‌تری محسوب می‌شود. اگر می‌خواهید درباره یکی از محبوب‌ترین ترکیبات این گروه بیشتر بدانید، مطالعه خواص لاکتیک اسید برای پوست می‌تواند اطلاعات کاملی درباره فواید، روش استفاده و نکات مهم این ماده در اختیار شما قرار دهد.
BHA چیست؟
BHA مخفف Beta Hydroxy Acid یا بتا هیدروکسی اسید است. در محصولات مراقبت از پوست، سالیسیلیک اسید رایج‌ترین ترکیبی است که با عنوان BHA شناخته می‌شود. این ماده به دلیل محلول بودن در چربی، می‌تواند در محیط منافذ پوست نیز نفوذ کند و به جدا شدن سلول‌های مرده و چربی اضافی کمک کند. به همین دلیل، BHA بیشتر برای پوست‌های چرب، مختلط، مستعد جوش، جوش‌های سرسیاه و منافذ مسدودشده مورد توجه قرار می‌گیرد.
البته از نظر علمی، طبقه‌بندی سالیسیلیک اسید به‌عنوان BHA کاملاً دقیق نیست و در منابع تخصصی درباره طبقه‌بندی شیمیایی آن بحث وجود دارد؛ اما در صنعت محصولات مراقبت از پوست و میان مصرف‌کنندگان، سالیسیلیک اسید به‌طور گسترده با عنوان BHA شناخته می‌شود.
تفاوت BHA و AHA در چیست؟
مهم‌ترین تفاوت BHA و AHA به محلول‌پذیری و محل فعالیت آن‌ها روی پوست مربوط می‌شود.
AHAها عمدتاً روی سطح پوست عمل می‌کنند و برای حذف سلول‌های مرده سطحی و بهبود بافت و ظاهر پوست کاربرد دارند. در مقابل، BHAهایی مانند سالیسیلیک اسید به دلیل محلول بودن در چربی، می‌توانند درون منافذ نفوذ کنند و برای پوست‌های چرب و مستعد گرفتگی منافذ مناسب‌تر باشند.
به زبان ساده:
- AHA: بیشتر برای سطح پوست، کدری، بافت ناهموار و لک‌های سطحی
- BHA: بیشتر برای چربی اضافی، منافذ مسدود و پوست مستعد جوش
- AHA: معمولاً انتخاب جذاب‌تری برای پوست‌های خشک و دارای علائم پیری است.
- BHA: معمولاً برای پوست‌های چرب و مختلط کاربرد بیشتری دارد.
AHA برای چه مشکلات پوستی مناسب است؟
یکی از کاربردهای اصلی AHA، بهبود ظاهر سطح پوست است. اگر پوست شما کدر، زبر یا دارای بافت ناهموار است، محصولات حاوی AHA ممکن است گزینه مناسبی باشند. AHAها همچنین در روتین‌های مراقبت از پوست با هدف بهبود ظاهر خطوط ریز، لک‌های سطحی و آثار ناشی از نور خورشید مورد استفاده قرار می‌گیرند. این ترکیبات می‌توانند با لایه‌برداری کنترل‌شده به صاف‌تر شدن پوست کمک کنند.
گلیکولیک اسید
گلیکولیک اسید یکی از شناخته‌شده‌ترین AHAهاست و به دلیل اندازه مولکولی کوچک، قابلیت نفوذ بیشتری نسبت به برخی AHAهای دیگر دارد. در نتیجه ممکن است اثر لایه‌برداری آن قوی‌تر باشد و برای بهبود بافت، کدری و برخی نشانه‌های پیری استفاده شود. برای آشنایی بیشتر با این ترکیب، می‌توانید مقاله خواص گلیکولیک اسید برای پوست را مطالعه کنید.
لاکتیک اسید
لاکتیک اسید نیز یکی از AHAهای پرکاربرد است. این ماده علاوه بر لایه‌برداری، خاصیت جذب رطوبت نیز دارد و به همین دلیل ممکن است برای افرادی که پوست خشک‌تر دارند گزینه قابل‌توجهی باشد.
BHA برای چه پوستی مناسب‌تر است؟
اگر پوست شما چرب است یا منافذ به‌سرعت با چربی و سلول‌های مرده مسدود می‌شوند، BHA می‌تواند انتخاب کاربردی‌تری باشد. سالیسیلیک اسید به دلیل ویژگی محلول در چربی، می‌تواند درون منافذ فعالیت کند و به رفع تجمع چربی و سلول‌های مرده کمک کند.
به همین دلیل، BHA در محصولات مربوط به جوش، سرسیاه و پوست‌های مستعد گرفتگی منافذ کاربرد زیادی دارد. اگر هدف اصلی شما کنترل جوش و چربی پوست است، مطالعه خواص سالیسیلیک اسید برای پوست می‌تواند دید دقیق‌تری درباره این ترکیب و کاربردهای آن ایجاد کند.
تفاوت AHA و BHA برای پوست خشک
برای پوست خشک، معمولاً AHAهای ملایم مانند لاکتیک اسید می‌توانند گزینه مناسب‌تری باشند. دلیل آن این است که برخی AHAها علاوه بر لایه‌برداری، به حفظ رطوبت پوست نیز کمک می‌کنند. با این حال، پوست خشک معمولاً حساس‌تر است و استفاده بیش از اندازه از هر نوع اسید می‌تواند خشکی و تحریک را بیشتر کند. بنابراین بهتر است از غلظت‌های مناسب و دفعات مصرف محدود شروع شود.
تفاوت AHA و BHA برای پوست چرب و جوش‌دار
در پوست‌های چرب، تجمع سبوم و سلول‌های مرده در منافذ می‌تواند زمینه ایجاد جوش و جوش‌های سرسیاه را فراهم کند. در چنین شرایطی BHA، به‌ویژه سالیسیلیک اسید، معمولاً انتخاب مناسب‌تری است. البته این به معنای ممنوع بودن AHA برای پوست چرب نیست. بعضی افراد ممکن است از ترکیب یا استفاده متناوب هر دو گروه برای اهداف متفاوت بهره ببرند؛ اما بهتر است این کار با توجه به تحمل پوست انجام شود.
آیا می‌توان AHA و BHA را هم‌زمان استفاده کرد؟
استفاده هم‌زمان از AHA و BHA برای همه افراد ضروری نیست و ترکیب چند ماده لایه‌بردار می‌تواند احتمال خشکی و تحریک پوست را افزایش دهد. در سال‌های اخیر نیز درباره استفاده هم‌زمان و بیش از حد از ترکیبات فعال در روتین‌های پوستی هشدار داده شده است.
اگر پوست حساسی دارید، بهتر است ابتدا تنها یک لایه‌بردار را وارد روتین پوستی مخصوص پوست حساس کنید و واکنش پوست را در طول زمان بررسی کنید. در صورت نیاز می‌توان با فاصله زمانی و دفعات کمتر، ترکیبات دیگر را اضافه کرد.
AHA بهتر است یا BHA؟
هیچ پاسخ واحدی برای همه افراد وجود ندارد. انتخاب بین این دو به نوع پوست و هدف مراقبتی شما بستگی دارد. اگر هدف شما صاف شدن سطح پوست، کاهش کدری، بهبود بافت و کمک به کاهش ظاهر لک‌های سطحی است، AHA می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
اگر هدف شما کنترل چربی، کاهش تجمع در منافذ و مراقبت از پوست مستعد جوش است، BHA معمولاً گزینه مناسب‌تری خواهد بود. بنابراین به‌جای اینکه بپرسیم «AHA بهتر است یا BHA؟»، بهتر است بپرسیم «پوست من به کدام ترکیب نیاز دارد؟».
نکات مهم هنگام استفاده از AHA و BHA
استفاده از اسیدهای لایه‌بردار باید با احتیاط انجام شود. مصرف بیش از اندازه می‌تواند باعث قرمزی، سوزش، خشکی و تحریک پوست شود. بهتر است همیشه دستور مصرف محصول را رعایت کنید و از ترکیب چند ماده فعال قوی بدون شناخت کافی خودداری کنید.
همچنین استفاده از کرم ضدآفتاب سورملینا اهمیت زیادی دارد. برخی محصولات حاوی اسیدهای لایه‌بردار می‌توانند حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش دهند و منابع تخصصی نیز بر ضرورت محافظت در برابر آفتاب هنگام استفاده از این ترکیبات تأکید کرده‌اند.
جمع‌بندی؛ AHA یا BHA، کدام را انتخاب کنیم؟
تفاوت BHA و AHA بیشتر در محل فعالیت و کاربرد آن‌هاست. AHAها مانند لاکتیک اسید و گلیکولیک اسید بیشتر روی سطح پوست عمل می‌کنند و برای بهبود بافت، کدری، لک‌های سطحی و برخی نشانه‌های پیری کاربرد دارند. BHA، به‌ویژه سالیسیلیک اسید، به دلیل محلول بودن در چربی می‌تواند بیشتر وارد منافذ شود و برای پوست‌های چرب و مستعد جوش گزینه مناسبی باشد.
در نهایت، انتخاب لایه‌بردار باید بر اساس نوع پوست و نیاز واقعی آن انجام شود. استفاده کمتر اما منظم و اصولی، معمولاً انتخاب بهتری نسبت به استفاده مکرر از چند اسید و ایجاد تحریک پوستی است. همچنین مرطوب‌کننده مناسب و ضدآفتاب را نباید از روتین مراقبتی حذف کرد.
